Kaynakça

1. Kişisel & Evsel Emisyon

→ Detaylı rehber: Karbon Ayak İzi Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Aylık kişisel karbon ayak izi, her bir tüketim kalemi için miktar × emisyon katsayısı formülüyle hesaplanır ve tüm kalemler toplanır. Ulaşım, uçuş, elektrik, ısınma, su, beslenme, cihaz kullanımı ve atık kalemlerinin her biri kendi katsayısıyla ayrı ayrı hesaplanıp kırılım listesinde gösterilir.

Araç emisyonları, araç sınıfı × yakıt türü matrisine dayanır: her araç sınıfının (Küçük Şehir Arabası, Kompakt/Orta Sınıf, SUV/4x4, Motosiklet vb.) yakıt türüne göre farklı bir katsayısı vardır. Örneğin Kompakt/Orta Sınıf benzinli bir otomobil 0.175 kg CO2e/km yayarken, daha ağır ve aerodinamik direnci yüksek bir SUV/4x4 için bu değer 0.268 kg CO2e/km'dir — elektrikli araçlarda ise TR şebeke elektriği katsayısı üzerinden çok daha düşük bir değer kullanılır. Tüm araç sınıfı/yakıt kombinasyonlarının tam listesi hesaplayıcının "Araç Sınıfı" ve "Yakıt Türü" seçicilerinde görülebilir.

Isınma, elektrik, su ve atık kalemleri de aynı mantıkla hesaplanır: girilen miktar (m³, kWh, kg, litre) ilgili yakıt/kaynak türünün katsayısıyla çarpılır. Örneğin doğalgaz ısınması 2.067 kg CO2e/m³, LPG tüp ısınması 2.939 kg CO2e/kg katsayısı kullanır; şebeke suyu tüketimi arıtma ve pompalama enerjisi dahil 0.362 kg CO2e/m³ olarak hesaplanır. Türkiye şebeke elektriği katsayısı (0.469 kg CO2e/kWh), ülkenin elektrik üretim karmasının (doğalgaz, kömür, hidroelektrik, yenilenebilir karışımı) ortalamasını yansıtır.

Araç Sınıfı × Yakıt Türü Tam Matrisi (kg CO2e / km)

Enerji, Su, Atık, Beslenme ve Cihaz Katsayıları

Metodoloji Notu: Araç sınıfı × yakıt türü matrisi, tek bir "ortalama otomobil" katsayısı kullanmak yerine tercih edilmiştir, çünkü araç ağırlığı ve aerodinamik direnç yakıt tüketimini (dolayısıyla emisyonu) büyük ölçüde etkiler — bir SUV/4x4 ile bir küçük şehir arabası arasındaki fark %59'a kadar çıkabilir (0.148 → 0.268 kg CO2e/km, benzin). Katsayılar DEFRA'nın araç segmenti ortalamalarına yakın oranlarla türetilmiştir; gerçek bir aracın fiili tüketimi (yaş, bakım durumu, sürüş tarzı) bu ortalamalardan sapabilir.

Örnek: Haftada 150 km kullanılan benzinli bir SUV/4x4 için aylık ulaşım emisyonu = 150 km × 0.268 kg CO2e/km × 4.33 (haftalık→aylık çevrim) = 152.6 kg CO2e/ay

Kaynak: DEFRA (UK Department for Environment, Food & Rural Affairs) 2025 emisyon faktörleri. Türkiye şebeke elektriği için T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 2023 yılı tüketim noktası emisyon faktörü (dağıtım hattından bağlı tüketiciler, 0,469 t CO2e/MWh) kullanılır; elektrikli araç değerleri DEFRA 2025 tüketim verisinin (kWh/km) bu faktörle çarpımıdır. Beslenme ve cihaz kullanımı katsayıları platform varsayımıdır.

2. Su & Döngüsel Ekonomi

→ Detaylı rehber: Su Ayak İzi Nedir? Nasıl Hesaplanır?

→ Detaylı rehber: Döngüsel Ekonomi Skoru Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Su ayak izi üç ayrı bileşene ayrılır: Mavi Su (şebeke/proses suyu tüketimi ve endüstriyel soğutma suyu gibi doğrudan çekilen su hacimleri), Yeşil Su (yağmur suyu hasadı ve peyzaj sulaması gibi yağış kaynaklı su kullanımı) ve Gri Su (deşarj edilen atıksuyun kirlilik yükünü —BOİ/KOİ cinsinden— yasal deşarj limitlerine seyreltmek için teorik olarak gereken temiz su hacmi).

Ham su hacmi tek başına gerçek çevresel etkiyi yansıtmaz: aynı miktarda su, bolluk olan bir bölgede çekildiğinde ile su kıtlığı yaşanan bir bölgede çekildiğinde çok farklı bir etkiye sahiptir. Bu nedenle platform bir Su Stresi Ağırlıklı Ayak İzi hesaplar: ham su hacmi, tesisin bulunduğu bölgenin su stresi seviyesine göre bir çarpanla ağırlıklandırılır (örn. Karadeniz bölgesinde çarpan 1.0 iken, su kıtlığı yaşanan Güneydoğu Anadolu/GAP bölgesinde bu çarpan 4.0'a çıkar). Metodoloji, ISO 14046 Su Ayak İzi standardı ve WRI Aqueduct Su Stresi Atlası'na dayanır.

Döngüsel ekonomi puanı, işletmenin resmi bir atık azaltım programı yürütüp yürütmediği ve tedarikçilerini döngüsellik ilkelerine göre değerlendirip değerlendirmediği gibi somut, evet/hayır kriterlerine dayalı basit bir puanlama sistemidir; her olumlu kriter puana katkı yapar.

Mavi / Yeşil / Gri Su Katsayıları

Bölgesel Su Stresi Çarpanları

Metodoloji Notu: ISO 14046 su ayak izini bilinçli olarak tek bir hacim yerine üç renge ayırır, çünkü aynı litre su farklı kaynaklardan geldiğinde (şebeke/proses vs. yağmur) veya farklı şekillerde etki yarattığında (doğrudan tüketim vs. kirlilik yükü) çok farklı bir çevresel maliyet taşır. WRI Aqueduct Su Stresi Atlası, bölgesel çarpanların bilimsel dayanağıdır — aynı hacimde su, kıtlık yaşanan bir bölgede çekildiğinde toplumsal/ekolojik maliyeti çok daha yüksektir, bu yüzden ham hacim tek başına yanıltıcı bir gösterge olabilir.

Örnek: GAP bölgesinde ayda 50 m³ şebeke suyu tüketen bir tesis için su stresi ağırlıklı ayak izi = 50 m³ × 1.0 (mavi su katsayısı) × 4.0 (GAP bölgesi çarpanı) = 200 birim ağırlıklı su ayak izi/ay — aynı tüketim Karadeniz'de olsaydı çarpan 1.0 olacağından sonuç yalnızca 50 birim olurdu.

Kaynak: ISO 14046, WRI (World Resources Institute) Aqueduct Su Stresi Atlası.

3. Kapsam 1 & 2 (Scope 1 & 2)

→ Detaylı rehber: Kurumsal Karbon Emisyonu Nasıl Hesaplanır? Kapsam 1, 2, 3 Rehberi

→ Detaylı rehber: GWP-100 Nedir? Sera Gazları Neden Farklı Ağırlıkta Sayılır?

GHG Protocol Kurumsal Standardı'na göre Kapsam 1, işletmenin doğrudan kontrol ettiği kaynaklardan gelen emisyonları kapsar: sabit tesislerdeki yakıt yakma (kazan, jeneratör), şirket filosunun yakıt tüketimi (hareketli yanma) ve soğutucu/klima gazı sızıntıları (kaçak emisyonlar). Kapsam 2 ise satın alınan elektrik, buhar, sıcak su ve soğutma enerjisinden kaynaklanan dolaylı emisyonları kapsar.

Kaçak soğutucu gazı sızıntıları, doğrudan kg cinsinden değil, her gazın GWP-100 (100 yıllık Küresel Isınma Potansiyeli, IPCC AR6 — Altıncı Değerlendirme Raporu) çarpanıyla CO2 eşdeğerine çevrilerek hesaplanır. Örneğin SF6 gazının GWP-100 değeri 24.300 olduğundan, 1 kg SF6 sızıntısı 24.300 kg CO2e'ye eşdeğerdir — bu da soğutucu gaz sızıntılarının neden görece küçük miktarlarda bile büyük bir emisyon etkisi yaratabildiğini açıklar.

Çimento, demir-çelik gibi ağır sanayi proses emisyonları (yakıt yakılmadan, kalsinasyon/indirgeme gibi kimyasal reaksiyonlardan doğan CO2) için IPCC 2006 Ulusal Sera Gazı Envanterleri Kılavuzu Cilt 3'teki (IPPU) Tier-1 varsayılan katsayıları kullanılır (örn. çimento klinkeri üretimi: 510 kg CO2e/ton).

Şebeke elektriği katsayıları ülkeden ülkeye büyük farklılık gösterir, çünkü her ülkenin elektrik üretim karması farklıdır: Türkiye'de 0.469 kg CO2e/kWh iken, nükleer enerji payı çok yüksek olan Fransa'da bu değer yalnızca 0.056 kg CO2e/kWh'dir. Uluslararası operasyonu olan işletmeler için platform, ülke seçimiyle otomatik olarak doğru katsayıyı uygular.

Sabit ve Hareketli Yanma Katsayıları

Kaçak Emisyon Gazları — GWP-100 Tam Listesi (17 Gaz)

Proses Emisyonları — 15 Endüstri Sektörü

Ülke Bazlı Şebeke Elektriği Katsayıları

Metodoloji Notu: GWP-100 (100 yıllık Küresel Isınma Potansiyeli), IPCC AR6'da ve UNFCCC'nin resmi ulusal sera gazı raporlama standardında kullanılan çarpan setidir. Alternatifi olan GWP-20 (20 yıllık), metan gibi kısa ömürlü ama güçlü gazlarda çok daha yüksek bir çarpan verir (metan için GWP-20 ≈ 80'e karşı GWP-100 = 28) — GWP-100'ün tercih edilmesinin nedeni uzun vadeli iklim etkisini yansıtması ve uluslararası raporlar arası karşılaştırılabilirliği korumasıdır. Proses emisyonu katsayıları IPCC 2006 Kılavuzu Cilt 3'ün Tier-1 (global sabit) varsayılan değerleridir; gerçek bir tesisin ölçülmüş (Tier 2/3) emisyon yoğunluğu, kullanılan hammadde kalitesi ve proses teknolojisine bağlı olarak bu değerlerden sapabilir.

Örnek: Bir soğutma sisteminden 2 kg R-410A (HFC-410a) sızıntısı = 2 kg × 2.088 (GWP-100) = 4.176 kg CO2e — bu, aynı tesisin aylık 300 kWh elektrik tüketiminin (300 × 0.469 = 140.7 kg CO2e) yaklaşık 31 katına eşdeğerdir.

Kaynak: GHG Protocol Kurumsal Standardı, IPCC AR6 (GWP-100), IPCC 2006 Kılavuzu Cilt 3 (IPPU).

4. Kapsam 3 & İçe Aktar (Scope 3)

→ Detaylı rehber: Kurumsal Karbon Emisyonu Nasıl Hesaplanır? Kapsam 1, 2, 3 Rehberi

GHG Protocol Scope 3 Teknik Kılavuzu, işletmenin değer zincirindeki (tedarikçiler, müşteriler, çalışanlar) dolaylı emisyonları 15 kategoriye ayırır — Satın Alınan Mal ve Hizmetlerden İş Seyahatlerine, Satılan Ürünlerin Kullanımından Yatırımlara kadar. Platform bu 15 kategorinin tamamını destekler; tam liste hesaplayıcının Kapsam 3 kategori seçicisinde görülebilir.

Her kategori iki yöntemden biriyle hesaplanır. Harcama bazlı yöntem, fiziksel miktar bilinmediğinde kullanılır: harcanan tutar (₺ milyon) sektörel ortalama bir katsayıyla çarpılır (örn. Satın Alınan Mal ve Hizmetler kategorisi 42.6 ton CO2e/milyon ₺ harcama katsayısı kullanır). Birim bazlı yöntem ise fiziksel bir miktarın (kg, ton·km, kWh, m², gece) doğrudan bir emisyon katsayısıyla çarpılmasına dayanır.

Bazı kategoriler diğer girdilerden otomatik türetilir: örneğin "Yakıt ve Enerjiye Bağlı Faaliyetler" kategorisi, Kapsam 2'de zaten girilmiş olan elektrik tüketimi (kWh) üzerinden hesaplanır — bu kategori, elektriğin yanma/üretim anı DIŞINDAKİ ek emisyonlarını (çıkarım, arıtma, iletim/dağıtım kayıpları — "well-to-tank") kapsar, bu yüzden ayrı bir veri girişi gerektirmez.

GHG Protocol 15 Kategorinin Tamamı

Metodoloji Notu: Harcama bazlı yöntem, çevresel olarak genişletilmiş girdi-çıktı (EEIO — Environmentally-Extended Input-Output) modellemesine dayanır: bir sektörün ortalama karbon yoğunluğu, o sektöre yapılan her ₺ harcamaya orantılanır. Bu yöntem fiziksel veri (hangi hammaddeden ne kadar alındığı) eksikliğinde hızlı bir ÜST SINIR tahmini sağlar, ama gerçek fiziksel ölçüme göre daha az hassastır — GHG Protocol bunu kabul edilebilir bir "Tier 1" başlangıç yöntemi olarak tanımlar ve işletmeleri zamanla birim bazlı yönteme geçmeye teşvik eder.

Örnek: ₺5 milyon değerinde hammadde/hizmet satın alan bir işletme için Kategori 1 tahmini = 5 milyon ₺ × 42.6 ton CO2e/milyon ₺ = 213 ton CO2e — bu, işletmenin fiziksel envanteri (hangi hammaddeden ne kadar alındığı) çıkarılıp Kategori 1 doğrudan hesaplanana kadar kullanılan bir üst-sınır yaklaşımıdır.

Kaynak: GHG Protocol Scope 3 Teknik Kılavuzu (15 Kategori).

5. Deniz & Biyojenik

→ Detaylı rehber: Mavi Karbon (Blue Carbon) Nedir? Deniz Ekosistemleri Nasıl Hesaplanır?

Araştırma gemisi ve saha operasyonu katsayıları (deniz dizeli, jeneratör, sualtı ekipmanı, liman operasyonları), yanma bazlı yakıt katsayıları ve Türkiye şebeke elektriği katsayısı üzerine kuruludur.

Mavi Karbon (Blue Carbon), mangrov ormanları, deniz çayırları (seagrass) ve tuzlu bataklıklar gibi kıyı ekosistemlerinin karbon tutma etkisini ifade eder — bu ekosistemler, hektar başına kara ormanlarının 3-5 katı kadar karbon tutabilir. Platformdaki negatif değerler (örn. korunan bir mangrov alanı: -11.0 ton CO2e/hektar/yıl) net bir karbon yutağı anlamına gelir; pozitif değerler ise bu ekosistemlerin tahrip edilmesiyle birikmiş karbonun atmosfere geri salınmasını ifade eder.

Biyojenik karbon muhasebesi platformda AYRI bir kalem olarak izlenir: GHG Protokolü'ne göre, fosil olmayan (bitki/odun kaynaklı) biyokütlenin yakılmasından açığa çıkan CO2, Kapsam 1-2-3 toplamlarına DAHİL EDİLMEZ, çünkü bu karbon zaten bitkinin büyüme sürecinde atmosferden alınmıştır ve net döngü kabul edilir; bu yüzden ayrıca raporlanır.

Deniz / Saha Operasyon Katsayıları

Mavi Karbon (Blue Carbon) Ekosistem Etkisi

Biyojenik Karbon Muhasebesi

Metodoloji Notu: Negatif değerler bir ekosistemin atmosferden karbon çekip kalıcı olarak DEPOLADIĞINI (net yutak) ifade eder; pozitif değerler ise o ekosistem tahrip edildiğinde, biriktirdiği karbonun (genellikle toprak/sediman altındaki organik madde) atmosfere geri salındığını gösterir. Blue Carbon Initiative kıyı ekosistemlerini kara ormanlarından ayrı bir kategori olarak ele alır, çünkü bu ekosistemler hem daha yüksek karbon yoğunluğuna (hektar başına 3-5 kat) hem de farklı bir kalıcılık profiline (anaerobik sediman ortamı karbonun binlerce yıl gömülü kalmasını sağlar) sahiptir. Biyojenik CO2'nin GHG Protokolü'ne göre Scope toplamlarına DAHİL EDİLMEMESİNİN nedeni, fosil olmayan biyokütlenin yakılmasının NET-SIFIR bir döngü sayılmasıdır — salınan karbon, bitkinin büyüme sürecinde zaten atmosferden alınmıştı.

Örnek: 1 hektarlık korunan bir mangrov alanı yıllık -11.0 ton CO2e tutar; aynı alan tahrip edilirse (birikmiş karbonun salınımı dahil) +18.0 ton CO2e yayar — yani bir mangrov alanının korunması ile tahrip edilmesi arasındaki NET fark yılda 29 ton CO2e'dir.

Kaynak: IPCC Sulak Alanlar Eki, Blue Carbon Initiative, GHG Protocol (Biyojenik CO2 Rehberi).

6. CBAM, PCF & Risk

→ Detaylı rehber: CBAM Nedir? Türk İhracatçıları İçin Sınırda Karbon Vergisi Rehberi

→ Detaylı rehber: EU Taxonomy / TCFD Risk Skoru Nedir? Nasıl Yorumlanır?

CBAM (AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması), Avrupa Birliği'nin (EU) 2023/956 sayılı Regülasyonu ile yürürlüğe giren, AB'ye ithal edilen belirli ürünlerin (Demir-Çelik, Çimento, Alüminyum, Gübre, Elektrik, Hidrojen — toplam 6 sektör) üretimi sırasında ortaya çıkan "gömülü emisyonun" (ton CO2e/ton ürün) beyan edilmesini ve karbon fiyatlandırılmasını zorunlu kılan bir mekanizmadır.

CBAM sertifika maliyeti, haftalık AB ETS (Emissions Trading System) referans karbon fiyatına endekslidir; platform bu fiyatı canlı olarak takip eder (kaynak: CBAM Guide fiyat takipçisi, cbamguide.com). Ücretsiz tahsisat azaltım oranı (2026'da %10'dan başlayıp 2032'de %100'e ulaşan kademeli takvim), AB'nin resmi CBAM geçiş dönemi takvimine dayanır — bu takvim, işletmelerin sertifika maliyetine kademeli olarak alışmasını sağlamak için tasarlanmıştır.

PCF (Ürün Karbon Ayak İzi — Product Carbon Footprint), tek bir ürünün "cradle-to-gate" (hammadde çıkarımından fabrika kapısına kadar) emisyonunu hesaplar; kullanılan hammadde ve ambalaj katsayıları (örn. birincil alüminyum 8.24 kg CO2e/kg, geri dönüştürülmüş plastik 1.42 kg CO2e/kg — bakir plastiğin yaklaşık üçte biri) malzeme türüne göre değişir.

EU Taxonomy/TCFD Risk Skoru, işletmenin iklim geçiş riskini 0-100 arası tek bir sayıya indirger. Formül dört bileşenin ağırlıklı ortalamasıdır: karbon yoğunluğu — ton CO2e/milyon ₺ ciro (%40 ağırlık), yenilenebilir enerji oranı (%25), CBAM maruziyeti — cironun CBAM kapsamındaki payı (%20) ve bilim temelli bir azaltım hedefinin varlığı (%15). Düşük skor, düşük iklim geçiş riski anlamına gelir.

CBAM Ürün Kataloğu — 25 Ürünün Tamamı

EU Taxonomy / TCFD Risk Skoru Parametreleri

Metodoloji Notu: CBAM'ın "gömülü emisyon" sınırı cradle-to-gate'tir — hammadde çıkarımından fabrika kapısına kadar tüm doğrudan ve dolaylı üretim emisyonlarını kapsar, ancak ürünün kullanım/ömür sonu aşamasını KAPSAMAZ (bu PCF'nin konusudur). Ücretsiz tahsisat azaltım takvimi (2026: %10 → 2032: %100), AB ETS'in kendi genel serbest tahsisat kaldırma stratejisiyle eşzamanlı ilerler — amaç, AB içi üreticilerin sertifika maliyetine kademeli alışmasını sağlarken ithalatçıları da aynı takvime tabi tutmaktır (karbon kaçağını/"carbon leakage"ı önleme). EU Taxonomy risk skorunun 4 bileşenli olmasının nedeni, yalnızca MEVCUT emisyonu değil, işletmenin iklim GEÇİŞ KAPASİTESİNİ de yakalamaktır — aynı karbon yoğunluğuna sahip iki işletmeden, somut bir azaltım hedefi olanı daha düşük risk taşır.

Örnek: 100 ton Alüminyum Folyo ithal eden bir işletme için CBAM gömülü emisyonu = 100 ton × 14.50 ton CO2e/ton = 1.450 ton CO2e — AB ETS referans fiyatı 72.5 €/ton CO2e ve 2026 ücretsiz tahsisat azaltım oranı %10 ise, sertifika maliyeti yaklaşık 1.450 × 72.5 × 0.10 = 10.513 €'dur.

Kaynak: Avrupa Komisyonu (EU) 2023/956 CBAM Regülasyonu, TCFD (Task Force on Climate-related Financial Disclosures).

7. Araştırma Araç Seti

→ Detaylı rehber: Karbon Kredisi Nedir? Offsetleme Nasıl Hesaplanır?

Arazi kullanım değişimi emisyonları iki metodoloji seviyesinde hesaplanabilir. Tier 1, sabit tek bir global ortalama katsayı × hektar formülüyle hızlı ama kaba bir tahmin verir (örn. ormanın tarım arazisine dönüşümü: 15.2 ton CO2e/hektar/yıl). Tier 2 ise toprak organik karbon (SOC) stok değişimini iklim/toprak tipi, arazi kullanım faktörü, yönetim faktörü ve girdi (gübre/kompost) faktörünü AYRI AYRI hesaba katarak daha isabetli bir sonuç üretir:

ΔSOC (ton CO2e/ha/yıl) = [(SOCref × FLU × FMG × FI) − SOCref] × 3.667 / D

Burada SOCref referans toprak karbon stokunu, FLU/FMG/FI sırasıyla arazi kullanımı/yönetim/girdi çarpanlarını, 3.667 ise CO2/C moleküler ağırlık oranını (44/12), D ise IPCC'nin varsayılan geçiş dönemini (20 yıl) ifade eder. Bu Tier 2 yaklaşımı, saha ölçümü gerektiren tam Tier 3 kadar hassas olmasa da, Tier 1'in tek-katsayı yaklaşımından daha granülerdir.

Karbon kredisi eşdeğerlik hesapları, hesaplanan kgCO2e miktarını somut referanslara çevirir: olgun bir ağacın yıllık ortalama karbon tutumu (21.77 kg CO2e/yıl) veya 2.5MW'lık bir rüzgar türbininin yıllık üretimi üzerinden. Karbon kredisi türleri arasındaki fiyat farkı (VERRA ormanlaştırma ~18.5 €/ton'dan Doğrudan Hava Yakalama/DAC ~185 €/ton'a kadar) teknolojinin olgunluğunu ve karbonun kalıcılığını yansıtır: DAC gibi mühendislik çözümleri çok daha kalıcı ama çok daha pahalıdır.

Tier 2 Toprak Organik Karbon (SOC) Parametreleri

Sulak Alan Kurutma — İklim Bölgesine Göre Metan Emisyon Faktörü

kg CO2e'ye çevrim için GWP-100 = 28 (metan) çarpanı kullanılır.

Karbon Kredisi Türleri ve Eşdeğerlik Referansları

Ek referans değerler: 1 olgun ağacın yıllık ortalama karbon tutumu 21.77 kg CO2e; 2.5MW'lık bir rüzgar türbininin yıllık üretimi 6.570.000 kWh.

Metodoloji Notu: IPCC'nin Tier 1/2/3 hiyerarşisi, artan hassasiyet/veri gereksinimi sırasına göre üç seviyeden oluşur: Tier 1 tek bir sabit global ortalama katsayı × aktivite verisi kullanır (hızlı ama kaba); Tier 2 ülke/bölge özel parametreleri (iklim, toprak tipi, yönetim uygulaması) ayrı ayrı modele katar; Tier 3 ise doğrudan saha ölçümü veya bölgeye özel dinamik modelleme gerektirir. Platform Tier 2'de durur çünkü Tier 3, uzun vadeli saha izleme ekipmanı ve yerinde örnekleme gerektirir — bu, bireysel bir platform hesaplaması yerine akademik/kurumsal saha araştırması kapsamındadır. SOC formülündeki her parametre gerçek bir fiziksel/yönetimsel farkı temsil eder: FLU arazinin NE İÇİN kullanıldığını, FMG toprağın nasıl işlendiğini, FI ise gübre/kompost girdisinin yoğunluğunu yakalar — üçünün çarpımı, tek bir "arazi kullanımı" etiketinden çok daha isabetli bir tahmin üretir.

Örnek: İlıman iklimde, mineral topraklı, yoğun sürülen bir tarım arazisinin SOC değişimi (SOCref=88, FLU=0.69, FMG=1.00, FI=1.00, D=20) =
[(88 × 0.69 × 1.00 × 1.00) − 88] × 3.667 / 20 = [60.72 − 88] × 0.1834 ≈ -5.0 ton CO2e/ha/yıl (toprak karbon kaybı, yani net emisyon kaynağı).

Kaynak: IPCC 2006 Ulusal Sera Gazı Envanterleri Kılavuzu Cilt 4 (AFOLU), IPCC 2013 Sulak Alanlar Eki, VERRA / Gold Standard / CDM.

8. Kaynaklar (Bibliyografya)

Platformun katsayı veritabanı aşağıdaki bilimsel ve resmi kaynaklardan derlenmiştir:

• IPCC AR6 — Altıncı Değerlendirme Raporu (GWP-100 küresel ısınma potansiyeli değerleri)
• DEFRA — UK Department for Environment, Food & Rural Affairs, 2025 emisyon faktörleri
• GHG Protocol — Kurumsal Standart ve Scope 3 Teknik Kılavuzu (15 Kategori)
• Avrupa Komisyonu — (EU) 2023/956 CBAM Regülasyonu
• ISO 14046 — Su Ayak İzi standardı
• WRI Aqueduct — Su Stresi Atlası
• TCFD — Task Force on Climate-related Financial Disclosures
• IPCC 2006 Kılavuzu — Ulusal Sera Gazı Envanterleri (Cilt 3 IPPU, Cilt 4 AFOLU) ve 2013 Sulak Alanlar Eki
• Blue Carbon Initiative
• VERRA, Gold Standard, CDM (Clean Development Mechanism) — karbon kredisi standartları

Bu değerler platformun hesaplama motorunu beslemek için derlenmiş mühendislik yaklaşık değerleridir; resmi denetim/beyan süreçlerinde güncel resmi DEFRA/IPCC/Ulusal Sera Gazı Envanteri yayınlarıyla teyit edilmelidir.

Sorularınız mı var, önerileriniz mi var? [email protected] adresinden bize ulaşabilirsiniz.